Haberler

Bulgular insandaki sosyal bozukluklara dair fikir verebilir

İnsanlar gibi fareler de karmaşık sosyal gruplar halinde yaşar, bölge ve eşler için kavga eder ve belirli rakiplerden kaçınmanın ne zaman daha güvenli olduğunu öğrenir. Yeni bir araştırmaya göre, kısa bir kavgayı bile kaybettikten sonra mağlup edilen hayvanlar, kendilerine zarar veren farelerden haftalarca kaçıyor.

NYU Grossman Tıp Fakültesi’ndeki araştırmacılar tarafından yürütülen çalışma, Doğabu tür “geri çekilme davranışının”, beynin açlığı, uykuyu ve birçok hormon düzeyini kontrol eden kısmı olan hipotalamusun alt tarafındaki ayrı bir alandan etkilendiğini ortaya koyuyor.

Ekip daha önce, ventromedial hipotalamusun (aVMHvl) anterior ventrolateral kısmı olarak adlandırılan bu özel bölgenin, kemirgenlerin zorbaların saldırılarına karşı kendilerini savunmasına yardımcı olduğunu bulmuştu. Burada yazarlar ayrıca, yenilgiden sonra daha uzun süreli kaçınmayı teşvik etmek için bölgenin merkezi bir rolünü belirlediler.

Çalışma, rakip fareler ilk karşılaştıklarında, rakipler hakkındaki koku bilgisinin aVMHvl hücrelerini geri çekilmeye teşvik edecek kadar güçlü olmadığını gösterdi. Ancak kavga başladığında ağrı (ısırılma gibi) “sarılma hormonu” oksitosin salınımını tetikler.

Bu sinyal uzun zamandır ebeveynlik ve çekicilikle bağlantılı olsa da bu durumda aVMHvl hücreleri üzerindeki oksitosin reseptörlerine bağlanıyor ve tehlike sinyali veriyor. Araştırmanın yazarları, bu sürecin ağrı sinyallerini rakibin kokusuna bağladığını, böylece saldırganın bir dahaki sefere yaklaşmasında, farenin kokusunun tek başına zorbalığa uğrayan fareyi uzak durmaya teşvik ettiğini söylüyor.

Çalışmanın başyazarı Takuya Osakada, Ph.D. “Bulgularımız, hipotalamustaki oksitosinin travmatik sosyal deneyimlerden öğrenmeyi nasıl yönlendirdiğine dair yeni bilgiler sağlıyor” dedi. NYU Langone Health’in Psikiyatri, Sinir Bilimi ve Fizyoloji Bölümlerinde doktora sonrası araştırmacı olan Osakada, “Hormon genellikle bakım verme gibi olumlu davranışlarla ilişkilendirilse de, çalışmamız onun sosyal çatışmadaki anahtar rolünü vurguluyor” diye ekliyor.

Çalışma ekibi, farelerin insanlarla birçok beyin kimyasını paylaştığı ancak aynı olmadığı konusunda uyarıda bulunurken, önceki araştırmaların, insanlar da dahil olmak üzere birçok türde sosyal yenilginin ardından benzer “geri çekilme” davranışı gösterdiğini söylüyor. Buna ek olarak, çocuklarda yapılan geçmiş araştırmalar, zorbalığa maruz kalma deneyimini artan sosyal izolasyon ve okula devamsızlıkla ilişkilendirmiştir.

Osakada, önceki araştırmaların kemirgenlerin defalarca yenilgiye uğradıktan sonra zaman içindeki davranışlarını incelediğini, ancak yeni çalışmanın kavgayı kaybettikten hemen sonra meydana gelen hızlı sosyal öğrenmeyi araştıran ilk araştırma olduğunu belirtiyor.

Araştırma için çalışma ekibi, ayrılmadan önce 10 dakika boyunca bir rakibe maruz bırakılan yüzlerce fareyi gözlemledi. Ayrıca hayvanların çatışma öncesinde ve sonrasında beyin aktivitelerini de ölçtüler.

Sonuçlar, tek bir dövüşü kaybettikten 24 saat sonra sosyal etkileşimin yenilgi öncesi seviyenin yalnızca %20’sine düştüğünü gösterdi. Ek olarak bulgular, ağrının, aVMHvl’nin hemen yanında yer alan oksitosin salgılayan beyin hücrelerinin anında aktivasyonunu tetiklediğini ortaya çıkardı.

Araştırmacılar, aVMHvl’nin sosyal kaçınmadaki rolünü daha ayrıntılı incelemek için bu hücrelerdeki reseptörlerin oksitosine bağlanmasını engellediler. Oksitosin reseptörleri bloke edilmiş kemirgenlerin daha sonraki karşılaşmalarda saldırganlarından geri çekilme olasılıklarının daha düşük olduğunu buldular. Bu arada ekip bunun yerine aVMHvl hücrelerini yapay olarak etkinleştirdiğinde hayvanlar, kavgayı kaybetmemiş olsalar bile kendi başlarına kaldılar.

Araştırmanın kıdemli yazarı, “Artık sosyal kaçınmanın ardındaki kritik güçleri daha iyi anladığımıza göre, araştırmacılar otizm, sosyal kaygı ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu gibi sosyal becerileri etkileyen bozuklukları tedavi etmek için oksitosinden yararlanmanın yollarını keşfetmeye başlayabilirler” dedi. Dayu Lin, Ph.D. Lin, NYU Langone’da Psikiyatri, Sinirbilim ve Fizyoloji Bölümlerinde profesör olmasının yanı sıra Sinirbilim Enstitüsü’nün de üyesidir.

Bununla birlikte Lin, ekibin aVMHvl’yi sosyal kaçınmayla ilişkilendirirken, mağlup farelerin sergilediği başka bir davranışla (çatışma karşısında donup kalmak) böyle bir bağlantı bulamadıkları konusunda uyarıyor. Sonuç olarak araştırmacılar, yenilgi davranışında ek beyin sistemlerinin de rol oynadığını ve insandaki sosyal bozukluklara yönelik oksitosin bazlı tedaviler geliştirmeden önce bu tür sistemlerin anlaşılmasının önemli olduğunu söylüyor.

Çalışma ekibi bundan sonra, yeni ortaya çıkarılan aVMHvl mekanizmasının, ilk deneydeki uydurma senaryo yerine, kemirgenlerin sosyal hiyerarşilerini daha doğal koşullar altında oluşturmak için kullandıkları davranışlarda da yer alıp alamayacağını incelemeyi planlıyor.



Kaynak ve İleri Okuma: https://medicalxpress.com/news/2024-01-brain-mechanism-mice-bullies-insight.html

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu